یزد شهر «ترین»‌های ایران! (+عکس)

یزد شهر «ترین»‌های ایران! (+عکس)

یزد اولین شهر خشتی و دومین شهر تاریخی جهان بعد از شهر ونیز ایتالیاست. همین دو ویژگی کافی است تا ایرانیان بدانند کشوری به وسعت تاریخ جهان دارند و شهری کویری که می‌توانند...

یزد اولین شهر خشتی و دومین شهر تاریخی جهان بعد از شهر ونیز ایتالیاست. همین دو ویژگی کافی است تا ایرانیان بدانند کشوری به وسعت تاریخ جهان دارند و شهری کویری که می‌توانند خشت به خشت، ریگ به ریگ و لحظه به لحظه تاریخ آن را به رخ جهانیان بکشند.

دومین شهر تاریخی جهان "برترین" جاذبه‌های گردشگری، تاریخی و میراث فرهنگی زیادی دارد که هر کدام از آنها می‌تواند به تنهایی جاذبه ای منحصر به فرد برای بازدید گردشگران و دوستداران میراث فرهنگی و تاریخ ایران و جهان باشد. این شهر بهشهر بادگیرها معروف است. به دارالعباده، شهر دوچرخه‌ها، شهر شیرینی، شهر قنات و قنوت و قناعت و شهر آتش و آفتاب.

تاریخ نویسان معتقدند که قدمت یزد به پیش از اسلام می‌رسد. عده ای هم می‌گویند که شاید شهر تاریخی یزد را باید در نقطه دیگری غیر از مکان کنونی آن جستجو کرد. اما با این حال قدمت بسیاری از آثار تاریخی کشف شده در شهر یزد به قرن پنجم هجری باز می‌گردد. در عین حال کشف بناهای دیگری متعلق به قرن‌های دوم و سوم هجری، تردیدها را در تخمین قدمت شهر یزد بیشتر می‌کند. در هر صورت تاریخ سکونت انسان در این خطه از هزاره سوم پیش از میلاد فراتر رفته است، به طوری که در عهد پیشدادیان طایفه‌های در حال کوچ از بلخ به پارس، این سرزمین را یزدان نامیدند و از آن زمان به بعد یزد محل عبادت شد.

یزد را از آن جهت امن ترین شهر می‌دانند که جنگ و بلایای طبیعی تاکنون نتوانسته به آن صدمه ای وارد کند. به همین دلیل است که تاریخ نویسان از آن به عنوان امن‌ترین شهر ایران یاد کرده اند. مارکوپولو جهانگرد ایتالیایی نیز درباره یزد می‌گوید که تجار جاده ابریشم این شهر را به لحاظ امنیت مالی و جانی آن دوست دارند.

 

گسترده ترین بافت تاریخی ایران

 

بافت تاریخی شهر یزد با مساحتی در حدود 800 هکتار را می‌توان گسترده ترین و اصولی‌ترین بافت تاریخ ایران دانست که تجربه‌های متفاوتی در زمینه مداخله متولیان امر در شبکه معابر را در خود جای داده است. بافت تاریخی یزد به عنوان دومین بافت خشتی دنیا و دست نخورده ترین بافت تاریخی کشور به شماره 15000 در فهرست ملی ثبت شده است.

نارین قلعه، قدیمی‌ترین بنای خشتی جهان

 

قدیمی‌ترین بنای ساخته شده از خشت در دنیا نارین قلعه یا کهندژ نام دارد که در شهر باستانی میبد بر فراز تپه ای بلند بنا شده و بر تمامی ‌‌شهر میبد و پیرامون آن دید دارد. تاکنون کشوری ادعا نکرده است که بنایی قدیمی‌تر از کهندژ دارد.

کهندژ نام دژهای کهنی است که در آغاز پیدایش شهرها بنا شده اند. این دژها در دوره پیش از اسلام و بیشتر در دوران ماد، هخامنشی و اشکانی ساخته شده و بناهایی تک و پر تراکم بودند که بر فراز تپه‌های طبیعی یا مصنوعی می‌ساختند.

طولانی ترین قنات ایران

 

 

طولانی ترین قنات ایران به نام "قنات زارچ" با طول صد کیلومتر در استان یزد قرار دارد. این قنات یکی از کهن ترین قنات‌های ایران به شمار می‌آید که سابقه ای بیش از سه هزار سال دارد. طول کوره قنات زارچ بیش از 71 کیلومتر بوده و تعداد چاه‌های آن دو هزار و 115 حلقه شمارش شده است.

 
مسن ترین درخت جهان

 

 

سرو چهار هزار ساله ابرکوه را می‌توان مسن ترین موجود زنده جهان نامید. هر چند که گفته می‌شود در کشور سوئد نیز درحتی وجود دارد که از سرو ابرکوه قدیمی‌تر است اما اکنون از درخت پیر سوئد تنها ریشه‌های آن باقی مانده در حالی که سرو کهنسال شهرستان ابرکوه با 25 متر ارتفاع 18 متر محیط و 5.11 متر اندازه دور تنه در قلب ایران زنده و سبز است و آرام آرام زندگی می‌کند.

 
بلندترین بادگیر جهان

 

 

بلندترین و منحصر بفرد ترین بادگیرهای جهان را تنها می‌توان در استان یزد پیدا کرد. بادگیر باغ دولت آباد یزد در شمار زیباترین بادگیرهای دوره زندیه و قاجاریه با قدمتی 270 ساله به عنوان بلندترین بادگیر جهان به حساب می‌آید. این بادگیر که نمونه ای از معماری دوره زندیه را داراست در سال 1160 هـ.ق توسط محمدتقی خان یزدی مشهور به خان بزرگ سرسلسله خوانین یزد ساخته شد.

این بادگیر ارتفاعی به طول 33 متر و 80 سانتی متر دارد و از خصوصیات بارزش هشت ضلعی بودن آن است که باعث می‌شود باد در هر جهت به راحتی و به سرعت به قسمت زیرین آن هدایت شود و پس از برخورد به سطح آب حوضچه زیر بادگیر، هوای خنکی در داخل آن ایجاد کند.

در کنار این بادگیر باغی شامل سه عمارت هشتی و سردر و تالار آینه نیز موجود است که بهشت آیین خوانده می‌شود و دارای نقوش اسلیمی ‌است. این باغ مدتها محل اقامت کریم خان زند در یزد بود و از نظر طراحی در شمار زیباترین باغ‌های دوره زندیه و قاجاریه محسوب می‌شود.

 
قدیمی‌ترین میدان ساعت شهری در ایران

 

قدیمی‌ترین ساعت شهری ایران در میدان وقت الساعت یزد نصب شده است. این ساعت آفتابی به استناد کتاب جامع مفیدی نخستین ساعت شهری است که فردی به نام ابوبکر ساعت ساز یزدی آن را در سال 725 هجری قمری در مدرسه رکنیه در جوار مسجد جامع یزد نصب کرد. این مکان بعدها به نام میدان وقت الساعت شهرت یافت.

 
قدیمی‌ترین نخل چوبی ایران

نخل چوبی میدان امیر چخماق به عنوان قدیمی‌ترین نخل چوبی ایران با 450 سال عمر متعلق به عصر صفوی و به نخل حیدری‌ها معروف است. بلندی این نخل 8.5 متر و اضلاع آن نیز 8.5 در 8.5 متر است.
این نخل مجموعه مشبکی از چوبهای تراشیده شده با گره چینی‌ها و تیرهای بزرگ است که تقریبا به شکل درخت سرو (نماد آزادگی) ساخته شده است. اما بزرگترین نخل ایران نیز با همین ویژگی‌ها در شهرستان زارچ قرار دارد.

یزدی‌ها رسم دارند که در ایام سوگواری امام حسین(ع) مراسم نخل گردانی اجرا کنند. این نخل توسط 150 نفر در میان مردم گردانده می‌شود تا مراسم ویژه آن نمادی باشد برای آزادگی و مظلومیت امام سوم شیعیان.

 
قدیمی‌ترین مسجد ایران

 

ساخت مسجد جامع فهرج واقع در 30 کیلومتری شهر یزد، به نیمه اول قرن اول هجری برمی‌گردد. این مسجد، تنها مسجد جهان اسلام است که ساختمان آن از ابتدا تاکنون هیچ تغییری نکرده است. اگرچه در میان باستان شناسان اختلاف نظر وجود دارد اما ظاهرا مسجد جامع فهرج قدیمی‌ترین مسجد ایران است. مسجد جامع فهرج کماکان زنده و پویا بوده و در آن نماز جماعت برپا می‌کنند.

 
بلندترین مناره‌های جهان

 

مسجد جامع کبیر یزد یکی از شاهکارهای معماری و تاریخی جهان به شمار می‌رود و به جرات می‌توان گفت دارای بلندترین مناره‌های جهان است. بنای این مسجد با عظمت قرنهاست که از فراسوی تاریخ تمدن این سرزمین می‌درخشد به نحوی که در کتب تاریخی یزد آمده است: "مسجد را بر جای آتشگاه ساسانی ساخته اند و سنگ بنای آن توسط علاء الدوله گرشاسب نهاده شده است".مسجد جامع قدیم در قرن ششم هجری قمری و به دستور گرشاسب از نوادگان "علاء الدوله کالنجار" ساخته شد و بنای اصلی مسجد کنونی از آثار "سید رکن الدین محمد قاضی" است.

دو مناره مسجد که ارتفاع تقریبی آن از کف تا نوک به بیش از 52 متر می‌رسد، دارای قطری در حدود هشت متر است که در دوره صفوی به بنا افزوده شده اما در سال 1313 هجری شمسی فرو ریخت و دوباره تجدید بنا شد. بلندای این مناره‌ها و اینکه کاشی کاری منحصر به فردی حتی در اوج مناره‌ها انجام شده، تعجب همگان را بر می‌انگیزد زیرا این مناره‌ها هرچه به سمت بالا رفته باریکتر شده و تنها یکی از آنها دارای پلکان است از اینرو ظرافت کاشی کاری در این ارتفاع به واقع قابل تحسین است.

بیشترین تعداد دخمه‌ها در یزد

 

دخمه محلی است که زرتشتیان، مردگان را بر طبق آداب دینی در آن می‌نهادند اما از وقتی که به دفن کردن در گورستان پرداخته اند، استفاده از دخمه متروک شده است. بیشترین این دخمه‌ها در یزد قرار دارد چون در این شهر زرتشتیان زیادی زندگی می‌کردند. دخمه قدیمی ‌یزد حدود سی سال است که دیگر مورد استفاده نیست، دخمه مانکجی لیمجی ‌هاتریا، دخمه چم تفت، دخمه شریف آباد اردکان، دخمه ترک آباد اردکان تنها نام تعدادی از دخمه‌های زیاد موجود در یزد است. سرپرستی این دخمه‌ها را انجمن زرتشتیان بر عهده دارد.

 

تنها آب انبار شش بادگیری جهان

 

آب انبار شش بادگیر یزد به دلیل دارا بودن شش بادگیر به این نام معروف شده و تنهاآب انبار شش بادگیر جهان است. سه بادگیر آن از ابتدا ساخته شده بود و سه بادگیر دیگر بعدها به آن اضافه شده است، با کمی‌ دقت در شکل بادگیرها تفاوت سه بادگیر قدیمی ‌با دیگر بادگیرهای آن را می‌توان مشاهده کرد. شش بادگیر آب انبار با توجه به شرایط اقلیمی ‌و جهت باد در این منطقه به شکل هشت وجهی هستند. شهر یزد همچنین دارای تنها آب انبار هفت بادگیری جهان با دو مخزن است که در روستای عصر آباد قرار دارد.

 
تنها کاروانسرای دایره ای در ایران

 

غیر از همه جاذبه‌های منحصر به فردی که در شهر یزد وجود دارد، می‌توان تنهاترین کاروانسرای دایره شکل ایران را هم در شهرستان مهریز در مسیر یزد به کرمان مشاهده کرد. کاروانسرای زین الدین یکی از 99 کاروانسرایی است که شاه عباسدر ایران ساخته با این تفاوت که معماری آن دایره ای است. اکنون از این کاروانسرا به عنوان یک اقامتگاه سنتی و جاذبه گردشگری یاد می‌شود. می‌گویند که اقامت در این کاروانسرای 400 ساله و دیدن آسمان پر ستاره اش امری است که با آن تجربه سفر به یزد، تاریخی‌ترین شهر جهان کامل می‌شود!

 

تصاویری دیگر از مکان‌های دیدنی شهر یزد  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

گزارش تصویری نارین قلعه؛ قدیمی‌ترین بنای خشتی جهان

گزارش تصویری نارین قلعه؛ قدیمی‌ترین بنای خشتی جهان

كهندژ به یك معنی همان است كه در یونان باستان اكروپولیس یا اكروپول نامیده می‌شد و دارای این مشخصات بود. نارین قلعه میبد دقیقا یك كهندژ است این ساختمان كهنسال از معدود...

 

  نارین قلعه
نارین قلعه یا كهندژ در شهر باستانی میبد بر فراز تپه ای بلند بنا شده و بر تمامی ‌شهر میبد و پیرامون آن دید دارد. كهندژ یا قهندژ نام دژهای كهنی است كه در آغاز پیدایش شهرها بنا شده اند. این دژها در پیش از اسلام و بیشتر در دوران ماد، هخامنشی و اشكانی ساخته شده و بناهایی تك و پر تراكم بودند كه بر فراز تپه‌های طبیعی یا مصنوعی می‌ساختند. نارین قلعه میبد یك كهندژ است و از بناهای باستانی خشتی بازمانده در ایران است علی رغم گزندهای روزگار هنوز پا برجاست و می‌توان آن را نمادی از هویت تاریخی و فرهنگی استان یزد دانست. پیشینه‌ی دراز نارین قلعه تا آن جاست كه هویتی اسطوره ای یافته است به گونه ای كه منابع تاریخی سده ی ۸ و۹هجری قمری نیز آن را با روایت‌های افسانه ای در آمیخته اند. این دژ كه مردم میبد آن را «نارنج قلعه» می‌خوانند، در گذشته به «دژ دالان» سرشناس بوده و پیشینیان آن را یكی از مراكز آغازین آبادی نشین در استان یزد دانسته اند. بخش اصلی و كهن قلعه در بخش بالایی مجموعه قرار دارد. بنا نشان می‌دهد كه بارها تعمیر شده است. به نظر می‌رسد كه بخش‌های پایین تر را در دوره‌های جدید تر ساخته اند. در حیاط مركزی دژ، آثار ساخت و سازهای آجری و ساروج نیز دیده شده است. دیوار اصلی دژ را روی یك پلان گرد پی افكنده اند كه گرداگرد آن را خندقی پهن فرا می‌گرفته است و بخش بزرگی از آن بر جای است. درگاه اصلی دژ در بلندی دو متری زمین در دیوار بیرونی تعبیه شده بوده است. در و دالان اصلی دژ دارای برج نگهبانی و تأسیسات دفاعی ویژه ای بوده است. نارین قلعه بنا بر گواه‌های موجود و روایت‌ها دارای نظام پیچیده‌ی رفت و آمد زیرزمینی بوده است. دهانه ی شماری از این راهروها هنوز در جای جای دژ پیداست. مردم میبد هنوز این روایت را باز می‌گویند كه از این دژ یك راهرو زیرزمینی تا محل آسیاب سنگ سیاه در باختر آبادی بیده در ۳ كیلومتری باختر شهر میبد وجود داشته است. شاخص‌ترین اثر بازمانده از شهرسازی قدیم در میبد بنای باستانی نارین قلعه است. این بنا از یك دید بیانگر پیدایش تحول بنیادی در ساختار اقتصادی و اجتماعی و ایجاد مركزیت سیاسی قدیمی ‌در منطقه می‌باشد. نارین قلعه دارای ارزشهای تاریخی و جغرافیایی و معماری و شهرسازی سیاسی و نظامی‌ و مذهبی و اسطوره ایست. 

 كهندژ به یك معنی همان است كه در یونان باستان اكروپولیس یا اكروپول نامیده می‌شد و دارای این مشخصات بود. نارین قلعه میبد دقیقا یك كهندژ است این ساختمان كهنسال از معدود بناهای باستانی خشتی باقیمانده در ایران است كه علیرغم گزندهای زمانه هنوز پایدار مانده و می‌توان آن را نمادی از هویت تاریخی و فرهنگی خطه یزد دانست. به روایتی گفته می‌شود كه نارین قلعه قدیمی‌ترین بنای خشتی جهان است كه در زمان حضرت سلیمان (ع)ساخته اند. نارین قلعه را از آغاز بر فراز تپه ای بلند بر افراشته اند كه بر تمام منطقه میبد اشراف دارد به گونه ای كه پیكر قلعه از فاصله‌های بسیار دور دیده می‌شود.

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سراب گيان بهشت گمشده نهاوند+عكس

"سراب گيان" به معناي حقيقي "سرچشمه حيات" و به معناي مجازي سراب آرزوها و امال دوستداران طبيعت و علاقه مندان محيط زيست است.

 

به گزارش خبرنگار ميراث فرهنگي باشگاه خبرنگاران؛"سراب گيان"منطقه اي بسيار زيباي و ديدني است،كه در 30 كيلومتري جنوب شهرستان نهاوند در استان همدان واقع شده است.

"سراب گيان"به معناي حقيقي سرچشمه حيات و به معناي مجازي سراب آرزوها و امال دوستداران طبيعت و علاقه مندان محيط زيست است.

                        

با توجه به اينكه توسعه صنعتي و پيشروي موذيانه و خزنده تاسيسات شهري و واحدهاي آلاينده زيست محيطي روز به روزعرصه را بر موجودات زنده بويژه انسانهاي شهرنشين‌،تنگ تر كرده و ابناي بشر در حصرت يك نقس عاري از آلودگي،‌چشم به انواع مقررات و بخشنامه هايي بازدارنده دوخته اند‌،در گوشه اي نه چندان دور از نهاوند قطعه اي از بهشت وجود دارد كه با ديدن آن هر فرد بي خيال و كم توجهي نيز انگشت تحير و حسرت به دندان مي گزد.

                       

"گيان" واژه اي كردي به معناي جان است و به دليل زيبايي هاي منطقه به سراب جان يا سراب گيان شهرت يافته است.اين گوشه مطرود و مغفول بوسيله جاده باريكي به نهاوند وصل مي شود كه در دو سوي آن بقاياي 2000 هكتاري جنگل هاي قديم،‌زاگرس،‌چشم انداز و تابلو فوق العاده زيبايي از كوه،‌جنگل،‌و دشتهاي وسيع، و خرم ضلع غربي جاده را به نمايش گذاشته است.

                      
در انتهاي جاده آنجا كه از سه طرف، سه ارتفاع نه چندان بلند به هم مي رسند. خالق كائنات يكي از عجيب ترين پديده هاي طبيعت را در اين بن بست به نمايش گذاشته است./ه

برج قربان

 

 

اين بنای تاريخی در شهر همدان و در محله زندی ها نزديک دبيرستان ابن سينا قرار گرفته است. اين بنا مدفن شيخ الاسلام حسن بن عطار حافظ ابوالعلاء و جمعی از امرای سلجوقی است که در قرن هفتم و هشتم هجری به طرزي ساده و بی پيرايه  ساخته شده است. نا از يک برج دوازده ضلعی آجری با گنبد هرمی شکل دوازده ترک آجری، تشکيل شده است.  طول اضلاع دوازده گانه برج از بيرون بيش از 2 متر و از درون كمي بيش از 1 متر مي باشد.  جبهة خارجي بنا را طاق نماهايي با عمق 15 سانتيمتر و پهناي 123 سانتيمتر در هر ضلع تشكيل ميدهد كه هر يك به وسيلة يك گوشواره از سطح خارجي جرزهاي دوازده گوشه به عقب نشسته است  و در جبهه داخلي برج نيز طاقنماهايي به عمق 20 سانتيمتر و عرض 90 سانتيمتر قرار گرفته است . 

اين بنا فاقد هرگونه كتيبه و گچبري و تزئينات است. در سال 1312 و در حين انجام تعميرات، در زير برج سردابى يافتند كه با برداشتن دو تخته سنگ از راه پلكان ميتوان پايين رفت. مدخل آن در سمت شمال غربي قرار گرفته است. در وسط برج بر روی طاق سردابه سنگ قبری ساده و معمولی به طول 125 و عرض 50 سانتی متری قرار دارد  كه اين متن به صورت برجسته و در شش سطر روي آن حجاري شده است:
“” يا غفارالذنوب هذا قبرالمرحوم المغفور الوصل رحمه الله تعال محمد ، في شهر ذيحجه الحرام غفرلد سنه 1090 “”
اين سنگ دوره صفويه ساخته شده است. جد اعلاي او، عرب تبار بوده ولي او و پدرانش همداني بوده اند. تاريخ وفات حافظ ابوالعلاء را 488 ذيحجه نوشته اند. يافوت حموي در جزء هشتم ” معجم الادبا” نوشته است كه : 

حافظ براي فراگرفتن نحو، لغت، حديث و علوم قرآني، به بغداد، اصفهان و خراسان مسافرت نموده وكلاسهاي اساتيدي چون حسين وباس، ابوعلي حداد، ابوالقاسم بن بيان و ابو عبدا… قراوي را سپري كرده است. تا آنجا كه بعدها، حفاظ و بزرگان حديث، از وي نقل حديث و روايت كرده اندكه او يكي از زاهدان، محدثين و حافظان قرآن بوده و در طول زندگي اش وقت خويش را با قرآن و حديث گذرانده و به ارشاد مردم زمان خود پرداخته است. سپس به همدان مراجعت نموده و در محلي كه فعلا برج قربان ناميده مي شود و در گذشته باب الاسد خوانده مي شد، مي زيسته است. وي در 19 جمادي الاول 567 ، در سن 79 سالگي در همدان وفات يافته و در سرداب برج مدفون شده است از جمله تاليفات اين دانشمند، كتاب ” الهادي و زاد المسافرين ” در 50 مجلد مي باشد. درباره مقام او اشعاري از خاقاني شرواني، و موفق بن احمد مكي موجود است. از شاگردان او مي توان از ابن مماني همداني نام برد، كه در جهاد بر ضد مغولان، در سال 618 هجري، خود و فرزندش به شهادت رسيده اند. 

درباره علت نام گذاري اين بنا به ” برج قربان” گفته ميشود كه در جريان شورش افاغنه در اواخر دوره صفويه، فردي به نام قربان اين محل را سنگرگاه خود قرار داده و ضمن دفع شورشگران، از اهالي محل دفاع كرده است. از آن به بعد اين مسجد و بقعه، بنام او شهرت پيدا كرده‌ است. 

این برج در تاریخ 28/3/1354 و به شماره 1078/3 در فهرست آثار تاریخی و ملی ایران به ثبت رسیده است. 

نوشته های مرتبط

گنبد علويان

آرامگاه باباطاهر

مقبره ها و گنبدها

Hamadan

Ganj-Nameh Inscriptions

Ganj-Nameh, Inscriptions of Darius I and Xerxes, Hamadan, Achaemenid

گنج‌نامه، سنگ‌نبشته‌های داریوش یکم (بزرگ) و خشیارشا، همدان، هخامنشی

Category: Inscription. Tagged: Achaemenid, Darius I, Hamadan, Xerxes

Pardeh-Khani

Paredeh-Khani (Narrator from the Canvas), Hamadan

پرده‌خوانی، همدان

Category: Occupations. Tagged: Hamadan

Sang-Shir Statue

Sang-Shir (Stone Lion) Statue, Hamadan, Mades or Parthian

تندیس سنگ‌شیر (شیر سنگی)، همدان، مادی یا اشکانی (پارتی)

آرامگاه باباطاهرهمداني

عارف وارسته - باباطاهرهمداني از شاعران معروف اواسط قرن پنجم هجري ايران و معاصر طغرل بيك سلجوقي بوده است بابا لقبي بوده كه به پيروان وارسته مي داده اند و عريان به دليل بريدن وي از تعلقات دنيوي بوده است . ترانه ها يا دو بيتي هاي بابا طاهر در بحر هزج مسدس محذوف و به لهجه لري سروده شده است دو قطعه چند غزل با لهجه لري مجموعه كلمات قصار به زبان عربي و كتاب سرانجام از آثار ديگر وي است اشعار او سرشار از معاني دل انگيز و عواطف رقيق است و كتاب سرانجام شامل دو بخش عقايد عرفا و صوفيان و الفتوحات الرباني في اشارات الهمداني است . از خاندان تحصيلات و زندگي بابا طاهر اطلاعات صحيحي در دسترس نيست اما در سال 447 هجري با طغرل سلجوقي ديدار كرده و مورد احترام او نيزقرار گرفته است و در يكي از دو بيتي هاي مشهورش سال تولدش را به حروف ابجد گنجانيده كه پس از محاسبه توسط ميرزا مهدي خان كوكب در عهد قاجار به سال 326 هجري رسيده است و پس از 85 سال زندگي سراسر عشق و شور وفات يافته است آرامگاه وي در شمال شهر همدان در ميدان بزرگي به نام وي قرار دارد بناي مقبره بابا طاهر در ادوار گذشته چندين بار بازسازي شده است در قرن ششم هجري برجي آجري و هشت ضلعي بوده است در دوران حكومت رضاخان پهلوي نيز بناي آجري ديگري به جاي آن ساخته شده بود درجريان اين بازسازي لوح كاشي فيروزه اي رنگي مربوط به قرن هفتم هجري بدست آمد كه داراي كتيبه اي به خط كوفي برجسته و آياتي از قرآن مجيد است و هم اكنون در موزه ايران باستان نگهداري مي شود. احداث بناي جديد در سال 1344 شمسي با همت انجمن آثار ملي و شهرداري وقت همدان و توسط مهندس محسن فروغي انجام شده است در اطراف بناي جديد فضاي سبز وسيعي احداث شده كه زيبايي آن را دو چندان كرده است برخي از بزرگان و اديباني كه در جوار مزار بابا طاهر آرميده اند عبارتند از : محمد ابن عبدالعزيز از ادباي قرن سوم هجري ابولفتح اسعداز فقهاي قرن ششم جاي ميرزا علي نقي كوثر از دانشمندان قرن سيزدهم و مفتون همداني از شعراي قرن چهاردهم ( متولد 1268 در همدان متوفي به سال 1330 و صاحب ديوان شعر و انسان كامل ) اين بناي تاريخي طي شمار 1780 مورخه 21/2/1376 به ثبت آثار تاريخي و ملي ايران رسيده است.

 

باغ دولت آباد یزد

باغ دولت آباد  در یزد در اواخر دوره افشاریه و درسال ۱۱۶۰ ه.ق توسط محمد تقی خان معروف به (خان بزرگ) که وی سرسلسله خاندان خوانین یزد بود احداث گردید. مرحوم محمدتقی خان ابتدا قناتی به طول ۶۵ کیلومتررا احداث نمود و آب را از مهریز به یزد و محل کنونی باغ دولت آباد رساند و سپس مجموعه حکومتی (دارالحکومه) خو د را بنا کرد.

این باغ با مساحتی درحدود ۷۰/۰۰۰ مترمربع شامل ساختمان ها، حوض ها و آبنماهای بسیاری بوده که در فضای بین آنها باغهای با درختان انار و انگور و… باگل های فراوانی زینت بخش محیطبوده اند.این باغ به دو قسمت کلی اندرونی و بیرونی (جلوخان) تقسیم می شود.

باغ دولت آباد  در یزد در اواخر دوره افشاریه و درسال ۱۱۶۰ ه.ق توسط محمد تقی خان معروف به (خان بزرگ) که وی سرسلسله خاندان خوانین یزد بود احداث گردید. مرحوم محمدتقی خان ابتدا قناتی به طول ۶۵ کیلومتررا احداث نمود و آب را از مهریز به یزد و محل کنونی باغ دولت آباد رساند و سپس مجموعه حکومتی (دارالحکومه) خو د را بنا کرد.این باغ با مساحتی درحدود ۷۰/۰۰۰ مترمربع شامل ساختمان ها، حوض ها و آبنماهای بسیاری بوده که در فضای بین آنها باغهای با درختان انار و انگور و… باگل های فراوانی زینت بخش محیط بوده اند.

سازنده باغ دولت آباد در وقفنامه اش نوشته است خدا لعنت کند آن کسی را که قبل از بیرون آمدن آب از این باغ، حتی به اندازه سیراب کردن گنجشکی از آن استفاده کند. محصول اینجا وقف بارگاه مولا در نجف است. متاسفانه بعدها قنات را از بالا بستند و نگذاشتند به شهر بیاید و برای تامین آب باغ، از چاه آب می کشیدند و حوضهایش را پر می کردند؛ که دیگر این باغ هرگز آن صفا و زیبایی گذشته را باز نیافت.

از مصالح شاخصی که در بناهای این باغ بکار رفته سنگ مرمر است که تماماً از شهر مراغه آورده شده است. در این امر جای تعجب است زیرا سنگ مرمر یزد خود مرغوب بوده و همیشه شهرت داشته است. عمارت های باغ عبارت انداز عمارت بیرونی که در طرف شرق واقع و دارای حوضخانه و بادگیر بلندی است، عمارت واقع در جهت غربی اندرونی و عمارت سردرکه همان ایوان خانه بوده است. بادگیر باغ دولت آباد که به شکل منشوری ساخته شده است با ارتفاع ۳۳ متر و ۸۰ سانتیمتر مرتفع ترین بادگیری است که تا به حال در ایران شناخته شده است.

این باغ به دو قسمت کلی اندرونی و بیرونی (جلوخان) تقسیم می شود.
بخش اندرونی شامل: ساختمان های هشتی(بادگیر تابستانه) بهشت آئین (زمستانه) حرمخانه(حرمسرا) مطبخ (آشپزخانه) اتاقهای خدمه، اصطبل های تابستانه و زمستانه، درشکه خانه و یک  برج دیده بانی و آب انبار خصوصی است.بخش اندرونی محل سکونت حاکم بوده است.
بخش بیرونی (جلوخان) شامل: ساختمان های تالارآئینه، تهرانی، ساختمان سردر اصلی، دو بازارچه، دو برج دیدبانی، آب انبار عمومی ودیوانخانه است.

ویژگی های مهم این باغ ساختمان هشتی با بادگیری به ارتفاع ۳۴ متراز کف ساختمان است. که مرتفع ترین بادگیر خشتی جهان می باشد. دراین ساختمان ها با تلفیق باد و آب که درحوضهای داخل ساختمان درجریان است هوای خنک به قسمت شاه نشین و تالارها انتقال پیدا می کند. به همین دلیل به این بنا، ساختمان تابستانه نیز گفته می شود. ازدیگر ویژگی های این باغ قناتی به طول ۶۵ کیلومتر و آب نمای داخل باغ به طول ۲۰۶ متر و عرض۶ متر، و درختان سرو وکاج بلند دراطراف آب نما، باغچه های انار و انگور را می توان نام برد.

دولت آباد از نقطه نظر گونه شناسی عملکردی ، باغ”سکونتگاهی- حکومتی” می باشد. به نحوی که باغ بیرونی محل انجام تشریفات حکومتی ، مراسم ورزشی و اداره امور شهر بوده است و باغ اندرونی،بخش خصوصی و اقامتگاهی مجموعه به شمار می رفته است. «درباغ های سکونتگاهی- حکومتی عرصه اندرونی را از سایر عرصه ها کاملاً متمایز می کردند و حتی دربان یا حاجبی را برای نظارت بر آن تعیین می کردند.»(حیدرنتاج ۱۳۸۵)
از دیدگاه گونه شناسی کالبدی ، دولت آباد از نوع “باغ-حیاط” به شمار می رود زیرا ساختمان ها و عمارات آن در اطراف باغ قرار می گیرد. (مانند نارنجستان قوام و باغ هفت تنان در شیراز)

یکی از خصوصیات مهم باغ ایرانی ، نظم دقیق و هندسی در نحوه کاشتن درختان است و برای این منظور هر بخش از باغ که به مربع یا مستطیل است به مربع های کوچک تقسیم و در هر راس این شبکه مربعی یک درخت که عمر طولانی تر دارد کاشته می شد و سپس این مربع ها به مربع های کوچک تر تقسیم و در هر راس آن درختان با عمر متوسط و به همین ترتیب درختان با عمر کوتاه در رأس های مربع های میان آنها کاشته می شد.(انصاری, باغ ایرانی)

هندسه باغ یک هندسه ی منظم است که سطح باغ را به دو بخش مستطیلی شکل عمود بر هم (باغ بیرونی و باغ اندرونی) تفکیک کرده است. محور تقارن مستطیل بزرگتر ، محور اصلی باغ اندرونی است که آبنمای بزرگ باغ به ابعاد ۱۹۴ در ۱۲ متر بر این محور منطبق می باشد. در واقع این محور، همان محوری است که عمارت سردر را به عمارت هشتی متصل می کند. «معمار باغ با کاشت درخت در دو جانب محور اصلی ، علاوه بر این که سبب تمرکز دید بسوی عمارت های اصلی باغ می شود ، موجب عدم محدودیت دید از سوی هر یک از عمارات بسمت منظر باغ نیز می گردد و بر اتصال بصری بین دو عمارت تاکید می کند».(باغ ایرانی حکمت کهن منظر جدید ۱۳۸۳) «وجود چشم انداز اصلی به شکل مستقیم و کشیده در محور طولی باغ روبروی کوشک و کاشتن درختان بلند در دو طرف آن نقشی اساسی در ایجاد پرسپکتیوی دارد که باغ را طولانی تر جلوه گر می سازد». (انصاری, باغ ایرانی)

آبنما که دقیقا بر محور تقارن باغ اندرونی منطبق می باشد سطح باغ را به دو کرت مستطیلی متقارن تقسیم می کند. «در باغ اندرونی قسمت عمده باغ کرت بندی شده است. تناسبات کرت بندی ها از تناسبات دو باغ مستطیل شکل تبعیت می کند.» (باغ ایرانی حکمت کهن منظر جدید ۱۳۸۳)
محورتقارن مستطیل کوچکتر که همان باغ بهشت آیین می باشد بر محور اصلی باغ عمود می باشد. مستطیل باغ بهشت آیین توسط یک حوض مستصیلی بزرگ که عمود بر محور تقارن مستطیل است به دو قسمت مربع شکل تقسیم می شودکه در واقع کرت های اصلی باغ بهشت آیین همین مربع ها می باشند.

مرحوم محمدتقی خان در اواخر عمرخود مجموعه باغ دولت آباد، قنات دولت آباد و بخشی از ارضی مشروب به این قنات را وقف چهارده معصوم نمود و بخشی از اراضی مزبور را نیز وقف اولاد وی نموده است و هم اکنون کل مجموعه باغ دولت آباد توسط یکی ازنوادگانش به عنوان متولی اداره می گردد.

جشنواره انار یزد

 

رييس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان يزد  در جريان برگزاري اين جشنواره هدف از آن را توسعه طبيعت گردي، نهادينه كردن فرهنگ اكوتوريسم بر پايه يك شهر- يك محصول و معرفي جاذبه‌هاي تاريخي، طبيعي و گردشگري استان يزد ذكر كرد.

 شهر تفت را يكي از شهرهاي داراي طبيعت بكر و جاذبه‌هاي گردشگري برشمرد و اضافه كرد: اين منطقه داراي آب و هواي كوهستاني است و اين امر باعث شده ضمن توليد محصولات متنوع در طول سال شاهد حضور گردشگر متعددي باشد.

 نقش برگزاري اين گونه جشنواره‌ها در مناطق گردشگري را گامي مفيد براي توسعه صنعت گردشگري بيان كرد و اظهار اميدواري نمود: صنعت طبيعت گردي و گردشگري در تفت بيش از گذشته رونق گيرد.

مدير جهاد كشاورزي تفت هم در اين جشنواره، سطح زير كشت انار منطقه را يك هزار و ‪ ۸۰‬هكتار اعلام كرد و گفت: از هر هكتار از باغ انار، سالانه ‪۱۲‬ تن محصول برداشت مي‌شود.

محمدرضازارع افزود: توليد اناردرتفت در سال زراعي جاري به‌دليل سرمازدگي و خشكسالي نسبت به سال زراعي قبل، ‪ ۱۰‬درصد كاهش داشته است.

وي تعداد اناركاران شهرستان تفت را سه هزار نفر اعلام كرد.

در حاشيه برگزاري اين جشن نمايشگاهي از توليدات مشتق از انار برپا بود و مسابقه انارخوري نيزبرگزار و از سه نفر از انار كاران نمونه شهرستان تفت تجليل شد.

سالانه حدود ‪ ۷۰‬هزار تن انار از نوع ميخوش، قرمز ملس، دانه سياه، شيرين شهسوار به ارزش ‪ ۱۵۰‬ميليارد ريال در استان يزد توليد مي‌شود.

سطح زير كشت انار بارور استان يزد، حدود شش هزار هكتار است و شهرستان تفت عمده مناطق توليد انار استان يزد به شمار مي‌رود.

جشنواره يك روزه انار در تفت با همكاري سازمان جهاد كشاورزي و شركت تعاوني انار شهرستان تفت برگزار شد.

‪ ۳۲‬منطقه اكوتوريسم و ‪ ۱۸‬روستاي نمونه گردشگري دراستان يزد شناسايي شده است و روستاهاي ده‌بالا،طزرجان، سانيچ،بنادكوك،علي‌آباد و نصرآباددر شهرستان تفت از جمله اين مناطق است.

تفت با ‪ ۵۰‬هزار نفر جمعيت در ‪ ۲۰‬كيلومتري غرب شهر يزد واقع است.

منبع:taftabaran.blogfa.com

مشکلات صنعت توریسم در یزد

دست‌اندركاران صنعت گردشگري یزددر حالی  از كاهش آمار ورود گردشگران به این استان خبر مي‌دهند ،كه اين امر نيازمند تصميمات جدي براي برطرف كردن این موضوع است. بحران اقتصادی در اروپا ،افزایش تعداد هتل ها، تبلیغات سوء دشمنان از جمله مواردی است که كارشناسان و دست اندركاران صنعت گردشگري یزد  ازعوامل مهم  كاهش آمار ورود گردشگران به یزد می گویند.
به گفته اصغر نبیل رییس جامعه هتلداران یزد در شش ماه نخست پارسال تعداد گردشگران خارجی در استان یزد 20 هزار و 90 نفر شب بوده که در شش ماه نخست امسال به 7 هزار و 845 نفر شب کاهش یافته است.
وی بحران اقتصادی در اروپا ،افزایش تعداد هتل ها، تبلیغات سوء دشمنان را علت این کاهش عنوان می کندو می گوید: با توجه به تفکیک امار گردشگران خارجی و داخلی در هتل های استان یزد، این امار نشان می دهد، تعداد گردشگران خارجی در شش ماه نخست امسال در مقایسه با مدت مشابه پارسال 61 درصد کاهش یافته است.
وی افزود: میزان اشغال هتلهای یزد نسبت به سال گذشته تفاوت چندانی نداشته در حالی که این مقایسه نشان می دهد درصد اشغال هتلها نسبت به دو سال قبل 50 درصد کاهش داشته است.
رئیس جامعه هتلداران استان یزد اظهارکرد: میزان درصد اشغال هتلها در گفتگوها و ارائه گزارش هتلداران به جامعه مشخص می شود، مهمتر آنکه کاهش مسافر در هتلهای یزد به خوبی قابل مشاهده  است.
نبیل افزود: هتلداران یزد آمار مسافر از گردشگر خارجی را تفکیک می کنند بنابراین میزان کاهش اشغال هتلها مربوط به کاهش حضور گردشگران خارجی در مراکز اقامتی استان است.
دکتر محتاج الله رییس انجمن صنفی هتلداران یزد  هم يکي از دلايل اين کاهش ناگهاني را، افزايش  نرخ هتل و قيمت تورهاي ايران در مقايسه با کشورهاي ديگر عنوان مي‌کندوبراین اعتقاد است که همچنان درآمدهای میلیاردی صنعت پرسود گردشگری به جای اینكه نصیب كشور شود، به جیب همسایگان می‌رود.
 
اما معاون گردشگري سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان يزدبااشاره به اینکه اين استان فرصت طلايي براي سرمايه گذاران صنعت گردشگري است،می گوید:استفاده از موقعيت هاي گردشگري استان نظير آثار متعدد تاريخي ، فرهنگي و مذهبي و اماكن تاريخي از جمله مواردي است كه نگاه جهانگردان را جلب و مجذوب خود مي كند.

كاظمي خاطرنشان كرد: اين رقم نسبت به مدت مشابه سال قبلاز لحاظ تعداد گردشگران داخلي و خارجي به ترتيب 10 و 50 درصد كاهش داشته است.

وي دليل كاهش گردشگران داخلي را اقامت گردشگران در مدارس ، استفاده از چادرهاي مسافرتي ، استفاده از مهمانسراي ادارات و خوابگاهي دانشجويي بيان كرد.

معاون گردشگري سازمان ميراث فرهنگي،صنايع دستي و گردشگري استان يزد تعداد هتل هاي استان را 42 مورد با دو هزار و 650 تخت بيان كرد و افزود: نيمي از هتل ها سنتي ومابقي مدرن هستند.
وي گفت: شهرهاي ابركوه و ميبد بعنوان شهرهاي نمونه تاريخي و گردشگري و تفت بعنوان شهر نمونه طبيعي گردشگري انتخاب شده اند.
به هرحال مسئله توريسم در استان يزد حائز اهميت فراوان است. زيرا اولاً فعاليت‌هاي اقتصادي و محور توسعه آن مبتني بر خدمات برتر مثل صنعت گردشگري و توسعه مراکز آموزشي، پژوهشي، صنعتي و ... است و ثانياً، يزد امکانات بالقوه فراواني براي توسعه اين صنعت در اختيار دارد.

گذشته از جاذبه هاي زيست محيطي و شرايط ويژه کويري و تنوع اقليمي (که در جاي خود مبحث بسيار مهمي در توسعه صنعت گردشگري استان و امکانات بالقوه آن است)، يزد به عنوان شهر تاريخ جهان در برخورداري از معماري متکي به خشت خام و هزاران اثر گرانقدر به جا مانده آن نيز داراي اهميت فراوان است.

استان يزد با توجه به جاذبه‌هاي غني طبيعي، تاريخي و بيادماندني، مذهبي فرهنگي و نيز موقعيت خوب جغرافيائي مي‌تواند باعث جذب و جلب توجه جهانگردان و ايرانگردان بسياري چه از خارج و چه از داخل باشد.

به خصوص داشتن تنوع آب و هوائي ( کويري – ييلاقي) ، داشتن کويرها و بيابان‌هاي منحصر به فرد، کثرت و پراکندگي آثار تاريخي و بيادماندني، شيوه‌هاي زيستي بومي کهن و فرهنگ غني، اماکن مذهبي زيارتي(اسلامي و زيارتگاه‌هاي اقليت‌هاي مذهبي) وجود جاذبه‌هاي متنوع طبيعي ايران را به کانون‌هاي توريستي و مناطق گردشگردي جالب توجه بين‌المللي تبديل کرده است.

استان يزد و بويژه شهر يزد بخاطر دارا بودن و برخوردار بودن از ارزش‌هاي تاريخي، سنتي، معماري کويري همراه با ابنيه‌هاي مستحکم از قرن پنجم هجري به بعد و بافت قديمي شهر بعنوان يک شهر نمونه از الگويي از معماري سنتي و خشت خام و معماري گليم همراه با کوچه‌هاي پيچ در پيچ و ديوارهاي بلند، طاق‌هاي ضربي و ساباط و بادگيرهاي رفيع و ... جايگاه ويژه‌اي جهت جذب و جلب توريسم داخلي و خارجي دارد و مي‌تواند از ديدگاه توريستي مورد توجه جهانگردان داخلي و خارجي واقع شود. هدف از تحقيق و بررسي وضع موجود و شناخت توان‌ها و پتانسيل‌هاي توريستي اعم از طبيعي، تاريخي، فرهنگي مذهبي، اقتصادي و توجه و شناخت مشکلات و تنگناهاي استان بعنوان يک منطقه مستعد از نظر توريستي اعم از توريسم گذري و يا توريسم اقامتي و .. است .

بااین حال ، حلقه هاي صنعت گردشگري در استان هنوز هم کامل نشده است. هر چند در بخش ايجاد اماکن اقامتي، توفيقات استان در سال‌هاي اخير چشمگير بوده است، اما واقعيت اين است که در برنامه ريزي‌هاي هدفدار براي توسعه اين صنعت (که زنجيره اي از اقدامات آموزشي، فرهنگي، تبليغي، تدارکاتي، تأميني، برنامه ها، زيرساخت‌ها و ايجاد فضاهاي جديد را مطرح مي سازد)، هنوز هم صنعت گردشگري در استان با مشکلات متعدد مواجه است.

به نظر مي رسد در کنار همه اين عوامل، برخورداري از يک سياست معين و خط مشي عمومي نيز براي جذب گردشگران لازم است.

lsource:www.taghir.blogfa.com 

یزد شهری با تنوع گونه های زیستی

 اکثر فعالیت‌های انسانی تحت تاثیر محیط زیست است و در رابطه با صنعت گردشگری نیز باید اذعان کرد که این صنعت ، بخشی کاملا وابسته به محیط زیست بوده و منابع طبیعی از مهمترین بخش‌های مربوط به این صنعت بویژه در شاخه‌های طبیعت گردی به شمار می رود .
 

  حیات وحش نیز با توجه به اینکه به محدوده ای از منابع طبیعی کشور اعم از جنگل،مرتع،بیشه های طبیعی،اراضی جنگلی،دشت و کوهستان اتلاق می شود که دارای زیستگاه طبیعی نمونه و شرایط اقلیمی خاص برای جانوران وحشی بوده و به منظور حفظ و احیاء این زیستگاه تحت حفاظت قرار می گیرد، از جمله مقاصد مهم انواع زیر شاخه های طبیعت گردی محسوب می شود.

  از سویی دیگر نظر به اینکه گردشگری یک فرصت اقتصادی و بزرگ ترین صادرات جهان است ، اتخاذ راهبردها و رویکردهایی که با اهداف " توسعه پایدار " در تناقض نباشد الزامی است و حفاظت از حیات وحش نیز از این مقوله مستثنی نیست .

 ایران ، سرزمینی است که دارای ذخایر و منابع طبیعی بی مانندی ، به ویژه پناهگاه‌های حیات وحش با تنوع زیستی منحصر بفرد است و یکی از بزرگترین محدوده های حیات وحش کشورمان در نایبندان طبس از توابع استان یزد واقع شده است .
 بدین لحاظ حیات وحش استان یزد را باید گنجینه ای عظیم از تنوع زیستی دانست که با حفظ حریم‌های قانونی محیط زیستی و پایداری آن می توانند منابع و مقاصد خوبی جهت جهانگردان طبیعت گرد باشند.

محیط زیست و طبیعت
همه محیط‌هایی که در آنها زندگی جریان دارد محیط زیست نامیده می‌شود. به عنوان مثال استخر آب ، یک شهر ، اقیانوس و کویر همگی انواعی انواعی از محیط زیست به حساب می آیند. محیط زیست طبیعی عبارت است از مجموعه عوامل زیستی و غیر زیستی (فیزیکی، شیمیایی) که بر زندگی یک فرد یا گونه تأثیر می‌گذارند و از آن تأثیر می‌بینند. امروزه این تعریف غالباً به انسان و فعایت‌های او مرتبط می‌شود و می‌توان محیط زیست را مجموعه‌ای از عوامل طبیعی کرهٔ زمین، همچون هوا، آب، اتمسفر، صخره، گیاهان و غیره، که انسان را احاطه می‌کنند خلاصه کرد.

 تفاوت محیط زیست با طبیعت در این است که تعریف طبیعت شامل مجموعه عوامل طبیعی، زیستی و غیر زیستی می‌شود که منحصراً در نظر گرفته می‌شوند، در حالی که عبارت محیط زیست با توجه به برهم‌کنش‌های میان انسان و طبیعت و از دیدگاه وی توصیف شده است.
  بر اساس گزارش سازمان همکاری اقتصادی و توسعه در سال ۲۰۰۱، تقریباً تمامی عوامل تشکیل‌دهندهٔ محیط زیست تحت تأثیر فعالیت‌های انسان قرار گرفته‌اند.
 لذا حفاظت محیط زیست در قرن بیست و یکم به عنوان یکی از هشت هدف توسعه هزاره و یکی از سه پایهٔ توسعهٔ پایدار شناخته می‌شود.

توسعه پایدار و طبیعت گردی
اصطلاح توسعه پایدار در اوایل سالهای دهه ۱۹۷۰ درباره محیط و توسعه بکار رفت. از آن زمان سازمان‌های بین‌المللی که خواهان دستیابی به محیطی مناسب و مساعد برای توسعه سودمند بودند نام خاص و ویژگی آنها در راهبرد توسعه پایدار کرد یافت. بکار بردن واژه توسعه پایدار بعد از کنفرانس ریودوژانیرو در سال ۱۹۹۲ در محافل علمی فراگیر شد.توسعه پایدار فرایند تغییری است در استفاده از منابع، هدایت سرمایه گذاری‌ها، سمت گیری توسعه فناوری و تغییری نهادی است که با نیازهای حال و آینده سازگار باشد.

توسعه پایدار که از دهه۱۹۹۰بر آن تاکید شد جنبه‌ای از توسعه انسانی و در ارتباط با محیط زیست و نسل‌های آینده است. هدف توسعه انسانی پرورش قابلیت‌های انسانی محسوب می‌شود.
  توسعه پایدار به عنوان یک فرایند که لازمه بهبود و پیشرفت است، اساس بهبود وضعیت و رفع کاستی‌ها ی اجتماعی، فرهنگی جوامع پیشرفته‌است و باید موتور محرکه پیشرفت متعادل، متناسب و هماهنگ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تمامی جوامع و بویژه کشورهای در حال توسعه باشد.

  توسعه پایدار سعی دارد به پنج نیاز اساسی زیر پاسخ گوید: تلفیق حفاظت و توسعه، تامین نیازهای اولیه زیستی انسان، دست‌یابی به عدالت اجتماعی، خودمختاری و تنوع فرهنگی و حفظ یگانگی اکولوژیکی.در سال‌های اخیر پایداری نه تنها در میان اندیشمندان بلکه میان عموم تبدیل به واژه‌ای متداول شده‌است و این ایده که پایداری بر مبنای اجماع و اصلاحات علمی پایه گذاری شده مورد انتقاد قرار گرفته‌است.

پایداری سه مشخصه اصلی دارد:
الف) زمینه پایدار منابع که از بهره‌وری جمعیت‌ها و اکوسیستم‌ها حاصل می‌شود
ب‌) فراوانی پایدار و تنوع زیستی گونه‌های فردی در زمینه اکوسیستم‌ها نسبت به بهره برداری انسانی و به طور کلی تر مداخلات انسان
ج‌) توسعه اقتصادی پایدار بدون تخریب منابع موجود برای نسل‌های آینده

 از سویی به استناد تعاریف سازمان جهانی جهانگردی ، پیش نیاز توسعه پایدار گردشگری ، تلفیق و هماهنگی اهداف اقتصادی ، زیست محیطی ، اجتماعی و فرهنگی است که این امر متضمن تامین منافع دراز مدت جامعه میزبان ، گردشگران مهمان و حفاظت از منابع طبیعی و میراث فرهنگی است .
 به همین لحاظ در هنگام تدوین رویکردهای توسعه پایدار گردشگری باید ضوابط و معیارهای نهادهای مسئولی چون : سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری ، سازمان حفاظت محیط زیست و مدیریت توسعه و عمران شهری و روستایی ، مد نظر قرار گیرد .

 در این راستا طبیعت گردی یا گردشگری بوم شناختی بعنوان راهی برای پیش گیری از تخریب محیط و معکوس کردن این خسارت ، توسعه یافته است چراکه طبیعت گردان برای زیست بوم به صورتی که هست ارزش قایلند و مایلند برای حفاظت از آن هزینه کنند.
به این صورت ، در مردم محلی برای حراست از منابع طبیعی شان انگیزه ایجاد می کنند و مانع تخریب محیط زیست برای کسب منافع کوتاه مدت می شوند.

حیات وحش
حیات وحش یکی از منابع و مقاصد مهم طبیعت گردی محسوب می شود . تاکنون دو تعریف مهم از حیات وحش ارائه شده است : تعریف اول: محدوده ای از زیستگاه های طبیعی و نمونه با شرایط خاص اقلیمی بوده که برای حفظ گونه های جانوری تحت حفاظت قرار می گیرد.

تعریف دوم: به محدوده ای از منابع طبیعی کشور اعم از جنگل،مرتع،بیشه های طبیعی،اراضی جنگلی،دشت و کوهستان اتلاق می شود که دارای زیستگاه طبیعی نمونه و شرایط اقلیمی خاص برای جانوران وحشی بوده و به منظور حفظ و احیاء این زیستگاه تحت حفاظت قرار می گیرد.

تنوع زیستی و زیستگاه‌های حیات وحش استان یزد
ایران کشوری وسیع با اقلیم‌های بسیار متفاوت شامل کوه های بلند ، دشت ، جنگل‌های انبوه و بیابان‌های خشک است . کشورمان دارای 162 گونه پستاندار و 502 گونه پرنده است که از لحاظ تنوع در نوع خود بی نظیر است .

 در این میان استان یزد با حدود 131575 کیلومتر مربع وسعت ، چهارمین استان وسیع کشور است که در قسمت مرکزی فلات ایران و در حاشیه دشت های کویر لوت قرار دارد .
استقرار این استان در دو زیستکره بیابانی -کوهستانی سبب تنوع زیستی بسیار بی نظیر در این منطقه شده است بطوریکه یک پنجم پرندگان کشور و البته نادر مانند : هوبره ، زاغ بور و ... ، وجود فون پستانداران بومی ارزشمند ناحیه ایرانی – تورانی به ویژه گونه هایی چون : یوز پلنگ آسیایی ، گور خر ایرانی و جبیر و .. و نیز پوشش گیاهی بیابانی و دارویی منحصر بفرد در این استان مشاهده شده و نیز پیچیده ترین و زیباترین کلوت ها ، تپه ماهورها ، تپه های ماسه ای ، دق ها و سایر اشکال توپوگرافی خاص مناطق بیابانی در این ناحیه دیده می شوند که از جمله پتانسیل‌های طبیعت گردی با برد فرا ملی بر شمرده می شوند.

 استان یزد به لحاظ تنوع گونه های زیستی و فراوانی جمعیت حیات وحش در کشور شاخص است. مناطق چهارگانه محیط زیست در این استان را اثر طبیعی ملی (سروابرکوه)، پارک ملی (سیاهکوه اردکان)، پناهگاه حیات وحش(نایبندان طبس، دره انجیر اردکان و بوروئیه خاتم) و مناطق حفاظت شده (کالمند بهادران مهریز، کوه بافق، جنگل باغ شادی خاتم و سیاهکوه) می توان نام برد که با احتساب مناطق شکار ممنوع، این پهنه بسیار قابل توجه است و این در حالیست که استاندارد جهانی مناطق حفاظت شده، 10 درصد و در ایران بیش از 5/7 درصد است. منطقه نایبندان طبس بزرگترین پناهگاه حیات وحش کشور است که استعداد تبدیل به پارک ملی را دارد. کوچکترین منطقه حفاظت شده حیات وحش یزد نیز جنگل شادی شهرستان خاتم است که 9 هزار هکتار وسعت دارد. همچنین دو سوم جمعیت 70 راسی یوزپلنگ آسیایی دنیا در استان یزد وجود دارد که بیشترین تعداد این گونه حیوانی در استان در مناطق حفاظت شده کوه بافق دره انجیر و نایبندان طبس نگهداری می شود بطوریکه این گونه به یوز – بافق نیز مشهور شده است . برآورد هوبره های موجود پایگاه تحقیقاتی هوبره را نیز حدود یکهزار قطعه ذکر کرد ه اند و وجود این تعداد پرنده که در زمره پرندگان نادر دنیا محسوب می شود از لحاظ استقرار دائمی و بومی بودن، اهمیت ویژه ای دارند.

همچنین پایگاه تحقیقاتی « گوراب» در این استان حائز اهمیت بوده و این پایگاه 130هکتار وسعت دارد و 26 راس گورخر در آن نگهداری می شود.

چالش‌های زیست محیطی حیات وحش استان یزد و راهکارهای پیشنهادی
از جمله چالش‌های موجود در زمینه حفاظت از حیات وحش استان می توان به توسعه سکونتگاه‌ها، بیماری های حیات وحش، اتفاقات، حوادث و خشکسالی بعنوان عوامل تاثیرگذار گذار بر محیط زیست دانست.

ورود دام در سالهای اخیر به مناطق که تعداد زیادی سگ گله را هم وارد منطقه می کند از دیگر دلایل کاهش حیات وحش است . وضعیت سگ‌های گله در بسیاری از مناطق طوری است که فرصت آسایش و حتی محلی امن برای زایمان را از جانوران وحشی می گیرد.
  ضمن اینکه وجود دام باعث تخریب شدید پوشش گیاهی در زیستگاه‌ها می شود . وجود آلاینده های زیست محیطی موجود در دشت یزد-اردکان تاثیر منفی بر محیط زیست استان داشته و شکارهای غیر مجاز نیز بعنوان چالش اصلی حفظ تنوع زیستی گونه های نادر حیات وحش بر شمرده می شود .

   لذا تغییر فرآیند تولید، تغییر نوع سوخت، عدم برداشت خاک، انتقال و ساماندهی صنایع در محل های دیگر، توسعه فضای سبز و ادامه احداث کمربند سبز را می توان بعنوان راهکارهای پیشنهادی برای رفع بخشی از مشکلات موجود در این بخش نام برد.
   در این میان اهمیت ادامه طرح کمربند سبز در این منطقه به وسعت سه هزار و 600 هکتار را باید یادآور شد و شاید بتوان گفت توجه به طبیعت گردی پایدار با حفظ حریم‌های مجاز محیط زیستی گامی باشد جهت توجه بیشتر بومیان و سایر علاقمندان به مقوله حفظ محیط زیست و گونه های جانوری و گیاهی بی نظیر استان یزد به عنوان ثروتی زایا که در دنیا بی نظیر است .

منبع: خبرگزاری میراث آریا

یزد : شهر "ترین" های ایران !

یزد شهر "ترین" های ایران !

یزد اولین شهر خشتی و دومین شهر تاریخی جهان بعد از شهر ونیز ایتالیاست. همین دو ویژگی کافی است تا ایرانیان بدانند کشوری به وسعت تاریخ جهان دارند و شهری کویری که می توانند خشت به خشت، ریگ به ریگ و لحظه به لحظه تاریخ آن را به رخ جهانیان بکشند.

دومین شهر تاریخی جهان "برترین" جاذبه های گردشگری، تاریخی و میراث فرهنگی زیادی دارد که هر کدام از آنها می تواند به تنهایی جاذبه ای منحصر به فرد برای بازدید گردشگران و دوستداران میراث فرهنگی و تاریخ ایران و جهان باشد. این شهر به شهر بادگیرها معروف است. به دارالعباده، شهر دوچرخه‌ها، شهر شیرینی، شهر قنات و قنوت و قناعت و شهر آتش و آفتاب.

تاریخ نویسان معتقدند که قدمت یزد به پیش از اسلام می رسد. عده ای هم می گویند که شاید شهر تاریخی یزد را باید در نقطه دیگری غیر از مکان کنونی آن جستجو کرد. اما با این حال قدمت بسیاری از آثار تاریخی کشف شده در شهر یزد به قرن پنجم هجری باز می گردد. در عین حال کشف بناهای دیگری متعلق به قرن های دوم و سوم هجری، تردیدها را در تخمین قدمت شهر یزد بیشتر می کند. در هر صورت تاریخ سکونت انسان در این خطه از هزاره سوم پیش از میلاد فراتر رفته است، به طوری که در عهد پیشدادیان طایفه های در حال کوچ از بلخ به پارس، این سرزمین را یزدان نامیدند و از آن زمان به بعد یزد محل عبادت شد.

یزد را از آن جهت امن ترین شهر می دانند که جنگ و بلایای طبیعی تاکنون نتوانسته به آن صدمه ای وارد کند. به همین دلیل است که تاریخ نویسان از آن به عنوان امن ترین شهر ایران یاد کرده اند. مارکوپولو جهانگرد ایتالیایی نیز درباره یزد می گوید که تجار جاده ابریشم این شهر را به لحاظ امنیت مالی و جانی آن دوست دارند.

گسترده ترین بافت تاریخی ایران

بافت تاریخی شهر یزد با مساحتی در حدود 800 هکتار را می توان گسترده ترین و اصولی ترین بافت تاریخ ایران دانست که تجربه های متفاوتی در زمینه مداخله متولیان امر در شبکه معابر را در خود جای داده است. بافت .....

 لطفا به ادامه مطلب یروید .......

 

ادامه نوشته